Author: Revik Karapetyan

Թմկաբերդը վերահսկում էր առևտրական ուղիներիը, որոնք Վրաստանը կապում էին Առաջավոր Ասիայի հետ։ Ժամանակի ընթացքում այն մերթընդմերթ փոխանցվել է Թորելի, Մխարգրձելի-Զաքարյան, Շալիկաշվիլի և Ջաղելի իշխանական տոհմերին։ 12-րդ դարի վերջերից, Թմկաբերդը ու Ախալքալաքը տրվել է Զաքարյանների նախարարական տոհմին՝ որպես ժառանգական կալվածք : Այն Զաքարյան տոհմի ճյուղի՝ Մխարգրձելի-Թմոգվելի իշխանական տան կենտրոնն էր։ Իր անգնահատելի ծառայությունների դիմաց Թամար թագուհին Թմկաբերդը նվիրել էր Սարգիս Ա Վահրամյանին, իսկ նրա եղբայր Զաքարիային՝ Գագը։ 1187 թվականին Սարգիսը մասնակցել է Դվինի ամիրայության դեմ Զաքարյանների արշավանքին, 1191 թվականին՝ Թամար թագուհու դեմ Գեորգի Ռուսի ապստամբության ճնշմանը։ Ծառայության դիմաց Թամարից ստացել է Թմոգվին (Թմկաբերդը), իսկ եղբայր Զաքարիան՝ Գագը։ Այդ պատճառով Սարգիս Ա…

Ակադեմիան տեղակայված է 1858-1860 թվականներին Թիֆլիսի քաղաքագլուխ, հասարակական, քաղաքական գործիչ հայազգի Վարդան Աստվածատրյան Արշակունու առանձնատանը: 1866 թվականի հրապարակումներից մեկում նշված է, որ Վ.Արշակունու տունը Թիֆլիսում առաջինն էր իր գեղեցկությամբ։ Արշակունին ցանկանում էր կառուցել այնպիսի առանձնատուն (պալատ), որն արժանի կլինի իր նախնիների թագավորական տիտղոսին։ Շինարարությունը սկսվեց 1850-ական թվականներին հայազգի ճարտարապետ Գրիգորի Իվանովի (Իվանյանի) ղեկավարությամբ։ Շինությունն իր մեջ պարունակում է ինչպես արևելյան, այնպես էլ եվրոպական ճարտարապետական տարրեր։ Ներսից պատերը, առաստաղն ու հատակը ամբողջությամբ պատված են թանկարժեք քարերով, ապակիներով և հետաքրքիր որմնանկարներով։ Պետական, քաղաքական, հասարակական գործիչ, Թիֆլիսի քաղաքագլուխ, բարեգործ, ձկնարդյունաբերող Վարդան Արշակունին Թիֆլիս տոհմիկ պատվավոր քաղաքացու տիտղոս էր կրում։ 1840-ական թվականների վերջերից սկսած…

Բարձր Հայք աշխարհի Կարնո գավառի կենտրոն Կարին քաղաքը գտնվում է Եփրատ գետի ձախ կողմում, Այծպտկունք լեռան հյուսիսարևմտյան լանջերին Կարինը հնագույն բնակավայր է որը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 2 – րդ հազարամյակի 2-րդ կեսին Նրա դերն ու նշանակությունը առանձնապես սկսում է մեծանալ 387 թ Հայասաանի առաջին բաժանումից հետո, որպես բյուզանդական մասի սահմանային կարևորագույն բերդաքաղաք։ Բյուզանդիայի Թեոդոս II կայսեր (408 – 450 թթ) հանձնարարությամբ, Անատոլ զորավարը, 431 թ Կարինում կառուցում է նոր ամրություններ և կայսեր անունով քաղաքը կոչում Թեոդոսուպոլիս։ Քաղաքի ամրություններն ու պաշտպանական կառռւյցները ընդարձակվում, վերակառուցվում են նաև Անաստաս I – ի (491-518 թթ.) և հատկապես՝ Հուստինիանոս I – ի (527-565 թթ) ժամանակ։…

Հովսեփ Էմինը ` հայ հասարակական մտքի և ազատագրական շարժման կարկառուն դեմքերից է։Մինչ Հովսեփ Էմինի գործունեության ծավալումը, հայ իրականությունում տիրում էր օտար ուժերի օգնությամբ ազատագրվելու և ազգային պետություն ստեղծելու ելակետային մոտեցումը։Հովսեփ Էմինի ինքնակենսագրական նյութերի ուսումնասիրությունից պարզ երևում է, որ նա խիստ ինքնուրույն հայացքների տեր, սեփական ուժերին ապավինող և չափազանց իրատեսական անձնավորություն է եղել։Հետևաբար այս տեսանկյունից էլ պետք է դիտարկել նրա հասարակական-քաղաքական գործունեությունը`ազգային ազատագրական գործընթացի վերաբերյալ նրա մոտեցումներն ու արտաքին ուժերի նկատմամբ ունեցած կողմնորոշումը ճիշտ գնահատելու համար։ Էմինը ազգագրական գործընթացի հաջողության գրավականը համարում էր հայ ժողովրդի զինված պայքարը և միաժամանակ ակնկալում էր նաև արտաքին ուժի հետ համագործակցություն։ Այդ հարցում, պարզապես իրատես լինելով,…

Երերույքը զարգացած միջնադարի մեզ հայտնի հայկական ճարտարապետության հիմնասյուներից է։ Ճարտարապետական որոշ մանրամասեր, ինչպես և շքամուտքերի հորինվածքը ելակետային են դարձել հետագա դարերի հայ ճարտարապետության համար: Նրա յուրահատկությունը կայանում է տեղական ավանդույթների և իր ժամանակի համար նորարարական ճարտարապետական ​​լուծումների օրգանական համադրության մեջ ։ Բազմաթիվ վերակառուցումներն ու լրացումները, որոնք կատարվել են բարձր վարպետությամբ, ստեղծել են ամբողջական ճարտարապետական ​​համույթ, որը մեծ ազդեցություն է ունեցրլ հայ եկեղեցական ճարտարապետության հետագա զարգացման վրա։ Այս տաճարը պարզապես ճարտարապետական ​​հուշարձան չէ այլ հեթանոսական անցյալի և քրիստոնեական ներկայի լուռ վկա։ Հայկական ճարտարապետության հիմնասյունեից մեկը՝ որը շարունակում իր գաղտնիքները պահպանել հետազոտողների ապագա սերունդների համար։ Yereruyk is one of the cornerstones of…

Հայոց մեծերի խոհերը մեկ տեսանյութում։ Դրաստամատ Կանայան (Դրո) Գրիգոր Արծրունի, Վահան Թեքեյան, Նիկոլ Աղբալյան, Սիմոն Զավարյան, Գրիգոր Արծրունի, Հովհաննես Քաջազնունի, Ռափայել Պատկանյան, Գրիգոր Տաթևացի, Գարեգին Նժդեհ, Շահան Նաթալի, Ավետիք Իսահակյան, Զաբել Եսայան, Կոմիտաս source

Անիից 7-8 կիլոմետր արևմուտք`Ալաջա լեռան լանջերից սկիզբ առնող վտակի հանդիպակաց ափերին է գտնվում Բագնայրի վանքը։Բագնայր անվամբ է հայտնի նաև առնվազն միջնադարից վանքին կից գոյություն ունեցած գյուղը, որն, ի դեպ, արդեն 19 րդ դարում հայաթափ էր։ Բագնայրը միջնադարյան Հայաստանի մեծահամբավ անիամերձ վանքերից է որը հիմնադրել է հեղինակավոր զինվորական գործիչ Սմբատ մագիստրոսը 1010 թվականին։ Բագնայրն Անիին շատ մոտ գտնվելով (վանքից պարզորոշ երեւում է Անիի համայնապատկերր)’ ժամանակին հոգեւոր-եկեղեցական եւ վարչական առումով սերտորեն կապված էր քաղաքի հետ: Վանքի հնագույն եւ գլխավոր եկեղեցին, որ կառուցել է Սմբատ Մագիստրոսը, Սուրբ Աստվածա­ծինն է: Հայտնի չէ, թե երբ են միաբաններր լքել Բագնայրի վանքր: Քանի որ այն Անիի մեր­ձակա…

Luys i Luso is a unique project for piano and voices by Tigran Hamasyan featuring Yerevan State Chamber Choir conducted by Harutyun Topikyan. Tigran’s new musical undertaking is the fresh and attractively youthful representation of the Armenian sacred music of the 5th to 20th centuries from his perspective and will be released by the internationally acclaimed record label ECM in September 2015. The repertoire ranges from enthralling hymns and sharakans (genre of Armenian chants) to breathtaking cantos by Grigor Narekatsi, Nerses Shnorhali, Mesrop Mashtots, Mkhitar Ayrivanetsi, Grigor Pahlavuni, Komitas, Makar Yekmalyan, etc., arranged for piano and voices by the pianist…

Մցխեթան Վրաստանի հնագույն քաղաքներից է Նա նույն նշանակությունն ունի Վրաց համար ինչպես Էջմիածինը մեր համար: Վրաստանի միջնադարյան ճարտարապետությունը հետարաբական շրջանում անցնելով զարգացման որոշ նախապատրաստական շրջան 11-րդ դարի առաջին կեսին նշանավորվեց երեք խոշոր կաթողիկեների ` Բագրատի(Քութայիսի) Սվետիցխովելիի(Մցխեթա) և Ալավերդու(Կախեթ) տաճարների շինարարությամբ։ Հենց Մցխեթայում է գտնվում չափերով ամենամեծ հոյակերտ Սվետիցխովելին: Սվետիցխովելի տաճարի հաղթական ուրվանկարը այցելուի առաջ բացվում է դեռևս մեծ հեռավորությունից։ Իր հսկայական և բարեգիծ տարածական ձևերով ու հանդիսավորությամբ: Նա իշխում է ողջ շրջակայքի նկատմամբ և կարծես արձագանքելով սարի վրա հաղթ կանգնած Ջվարիի փոքրիկ տաճարին, նրա հետ միասին զարդարում Կուր և Արագվի գետերի հովտի համայնապատկերը։ Տաճարն իր ընդարձակ բակով և այն բոլոր…

#թբիլիսի #վրաստան #սուրբնշան Սուրբ Նշան եկեղեցի գտնվում է Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսիի հին թաղամասերից մեկի՝ Կալոյի (նախկին Սուրբ Նշան) թաղամասում, Վերցխլի (նախկին Ոսկերիչների) և Սուլթանաշվիլի (նախկին Սուրբ Նշան, հետագայում Հ.Հակոբյան) փողոցների միջակայքում։ 1831 թվականի Թիֆլիս քաղաքի վարչատարածքային բաժանման տեղեկամատյանում նշված է, որ Սուրբ Նշան Սուրբ եկեղեցին գտնվում էր քաղաքի առաջին մասի առաջին թաղամասում։ Տարբեր ժամանակներում եկեղեցու տեղադրության մասին իրենց աշխատություններում անդրադարձել են ժամանակի հայտնի գործիչներ. Սուրբ Նշան եկեղեցին ունի 17-18-րդ դարերում հայակական եկեղեցաշինության մեջ լայն տարածում գտած գմբեթավոր եռանավ բազիլիկի հորինվածք։ Սրածայր վեղարով ավարտվող արտաքուստ 12 նիստանի թմբուկը և թաղերը ներքուստ պահում են երկու զույգ հաստահեղույս սյուները։ Սուրբ Նիկողայոսի անվամբ օծված,…