Սվետիցխովելի.Վրաստանի հոգևոր կենտրոնը։ Mtskheta-Svetitskhoveli cathedral

Մցխեթան Վրաստանի հնագույն քաղաքներից է
Նա նույն նշանակությունն ունի Վրաց համար ինչպես Էջմիածինը մեր համար:

Վրաստանի միջնադարյան ճարտարապետությունը հետարաբական շրջանում անցնելով զարգացման որոշ նախապատրաստական շրջան 11-րդ դարի առաջին կեսին նշանավորվեց երեք խոշոր կաթողիկեների ` Բագրատի(Քութայիսի) Սվետիցխովելիի(Մցխեթա) և Ալավերդու(Կախեթ) տաճարների շինարարությամբ։

Հենց Մցխեթայում է գտնվում չափերով ամենամեծ հոյակերտ Սվետիցխովելին:

Սվետիցխովելի տաճարի հաղթական ուրվանկարը այցելուի առաջ բացվում է դեռևս մեծ հեռավորությունից։ Իր հսկայական և բարեգիծ տարածական ձևերով ու հանդիսավորությամբ:

Նա իշխում է ողջ շրջակայքի նկատմամբ և կարծես արձագանքելով սարի վրա հաղթ կանգնած Ջվարիի փոքրիկ տաճարին, նրա հետ միասին զարդարում Կուր և Արագվի գետերի հովտի համայնապատկերը։

Տաճարն իր ընդարձակ բակով և այն բոլոր կողմերը շրջապատող բրգավոր աշտարակավոր հինավուրց պարիսպներով ընկալվում է որպես միասնական և ներդաշնակ ճարտարապետական ամբողջություն։

Վրաստանի միջնադարյան ճարտարապետությունը հետարաբական շրջանում անցնելով զարգացման որոշ նախապատրաստական շրջան 11-րդ դարի առաջին կեսին նշանավորվեց երեք խոշոր կաթողիկեների ` Բագրատի(Քութայիսի, Սվետիցխովելիի(Մցխեթա) և Ալավերդու(Կախեթ) տաճարների շինարարությամբ։

Տաճարի կառուցումը կապված է Հռիփսիմյանց կույսերից սուրբ Նունեի անվան հետ։

Հռիփսիմյան կույսերից Նունեն հասավ մինչև Վիրք ` Մցխեթա, որտեղ և քարոզեց քրիստոնեություն։
Ըստ ավանդության, նա բժշկել է վրաց Նանա թագուհուն, Միհրան թագավորի հիվանդ զավակին։

Թագավորի դարձի գալուց հետո, Նունեի խորհրդով այն տեղում որտեղ թաղված են եղել Քրիստոսի հանդերձները, կառուցվում է փայտե եկեղեցի։

Եկեղեցու սյուները պատրաստվել են Մայրի ծառի փայտից։ Սյուներից մեկը մինչև հիմա տաճարի մեջ է, որ ցույց է տալիս Տիրոջ Հանդերձների գտնվելու վայրը։

Հետագայում հինգերորդ դարի երկրորդ կեսին վրաց թագավոր Վախթանգ Գորգասալը փայտե եկեղեցու տեղում կառուցում է քարաշեն բազիլիկ եկեղեցի։

Մայր Տաճարը վերակառուցվել է վրաց կաթողիկոս Մելքիսեդեկի օրոք 1010-1029 թվականներին։ Համաձայն շինարարական արձանագրությանը, որ պահպանվել է Տաճարի հյուսիսային պատին, վերակառուցման աշխատանքները իրականցվել են տաղանդավոր ճարտարապետ Արսուկիսձեի ղեկավարությամբ

Թեև կատարված վերակառուցումը հիմնովին փոխել է Տաճարի նախնական կոմպոզիցիոն և տարածական մտահղացումը, սակայն հին տաճարի առանձին հատկանիշները որոշակի կերպով պահպանվել են և արտահայտվել Սվետիցխովելիի մեզ հասած շենքում։
Տաճարի պատերը ներսից պատված են արժեքավոր որմնանկարներով։ Դրանք զգալի չափով ավերված են։

Իր գոյության ընթացքում Սվետիցխովելին բազմիցս վերակառուցվել է։ 1283 թվականին տաճարը տուժել է երկրաշարժից, ապա Լենկթեմոըրի արշավանքների ժամանակ: 14-րդ դարում Գիորգի 5-րդը վերականգնել է տաճարի գմբեթը։
15-րդ դարի սկզբին Ալեքսանդր Մեծ թագավորը ամբողջովին վերանորոգել է տաճարը։
1656 թվականին Ռոստոմ թագավորի և Մարիամ թագուհու կողմից վերականգնվել է գմբեթը:

18-րդ դարում Հերակլ երկրորդի հրամանով տաճարը պարսպապատվում է: 1960-ական թվականների պեղումների ժամանակ պարիսպնրի հարավ-արևմտյան մասում հայտնաբերվել է Մելքիսեդեկ կաթողիկոսի գերեզմանը:

Իր գոյության ողջ ընթացքում տաճարը ծառայել է որպես թագադրման և հուղարկավորության վայր թագավորական վրաց Բագրատիոնիների ընտանիքի ներկայացուցիչների համար:

#հայաստան #վրաստան #թբիլիսի #մցխեթա

source